Καφενείο (Σύντομες Σκέψεις)18 Περί Λογοτεχνίας

Πάνος Ιωαννίδης

Περί Λογοτεχνίας

Η λογοτεχνία δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Μπορεί ωστόσο να αλλάξει τον άνθρωπο, ως μονάδα σύνθεσης του κόσμου. Καθώς πρόκειται για την πλέον πολυσύνθετη διαδικασία μετάδοσης λεκτικών (και όχι μόνο) μηνυμάτων από τον συγγραφέα προς το αναγνωστικό κοινό, η λογοτεχνία που αξίζει τον κόπο εμπεριέχει στοιχεία της ζωής στο σύνολο της. Ψυχολογικά, κοινωνικά, πολιτιστικά, πολιτικά, θεσμικά, ταξικά, λαογραφικά και πάει λέγοντας.

            Αν έχει μια αποστολή η λογοτεχνία, κατά τη άποψη μου δεν είναι άλλη από την ανάδυση του άφατου, του άβατου και συχνά του απροσπέλαστου γεγονότος στο καθημερινό ρουτινιάρικο βλέμμα. Και αυτό σε πρώτο επίπεδο. Σε δεύτερο, και ίσως σημαντικότερο επίπεδο, η λογοτεχνία οφείλει να συνδυάζει αυτό το ιδιαίτερο και μυστικό γεγονός, με την ιστορία αναδεικνύοντας την όποια σημασία του. Από κει και πέρα είναι και ζήτημα των αναγνωστών. Παραφράζοντας την περίφημη φράση του Flaubert , μπορεί να διατυπωθεί ότι τα δημιουργικά βιβλία χρειάζονται και ένα δημιουργικούς ανθρώπους για να αναγνωριστούν.

Ποιήματ@ Κάλαντα

Πάνος Ιωαννίδης

Κάλαντα

πυκνό χιονόνερο έπεφτε από το πρωί

όμως οι τρεις μας αλωνίζαμε τις γειτονιές

λέγοντας το ίδιο τραγούδι σε όμοιους ανθρώπους

με διαφορετικό τρόπο

καθώς κάθε στιγμή μέρες που ήταν

έκανε τους ανθρώπους να δείχνουν αλλιώς

ήμασταν ο Σποκ και η Φιφή και εγώ

τρεις άγγελοι πεσμένοι στην πόλη των καλικάντζαρων

που γύρευαν χαρτζιλίκι στα υπόλοιπα μιας ξεπεσμένης συνήθειας

το χιονόνερο έγινε χιόνι όταν το απόγεμα πέρασε το μεσημέρι

βρεθήκαμε πάλι κάτω από το δέντρο που στόλισε ο δήμος

στη μέση της πλατείας και ξεκινήσαμε για το δεύτερο γύρο

τραγουδώντας δυνατά στους έρημους από δώρα δρόμους

πήγαμε σε σπίτια πολλά μα λίγα μας άνοιγαν

καθώς η φωτιά που έκαιγε μέσα τους

πύκνωνε στις άδειες καρδιές των ανθρώπων

στο τελευταίο χτύπησα εγώ το κουδούνι

είχα διώξει τους συντρόφους μου

 λέγοντας πως δίπλα μια γριά δίνει πεντακοσάρικο

τότε την είδα

το ένα μάτι μωβ το κάτω χείλος πρησμένο

και τα σημάδια από τα χέρια του στον λαιμό της

θηλιές θρησκόληπτης σύζευξης στον αστικό κόσμο

τα ήξερα είχα κρυφακούσει τη μαμά
όταν τα έλεγε στο τηλέφωνο με τη θεία Νανά

τη φίλησα στο μάγουλο
της έβαλα ένα γούρι στο πονεμένο χέρι της

μπας και τη φυλάξει ο επόμενος χρόνος
από την κακία του προηγούμενων

όταν την είδα να χαμογελά δάκρυσα

έτρεξα και χάθηκα μέσα στο χιόνι

Αναγνώσεις:Ο αναγκαίος θάνατος του Λιούις Γουίντερ

Πάνος Ιωαννίδης

Αναγνώσεις

Malcom MacKay- Ο αναγκαίος θάνατος του Λιούις Γουίντερ (εκδ. Πόλις, μτφ Άλκηστις Τρίμπερη

The name of the game is to survive, λέει ένα παλιό αλλά επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε, αμερικάνικο ρητό. Ο κανόνας του παιχνιδιού είναι να επιβιώνεις, σε ελεύθερη μετάφραση. Με άλλα λόγια, για να ζήσεις πρέπει όχι μόνο να επιβιώσεις και να κάνεις ότι μπορείς συνεχώς για να το πετύχεις. Ωστόσο, η επιβίωση είναι ζήτημα όχι μόνο επιλογών, αλλά και συγκεκριμένων συνθηκών. Κάθε εποχή έχει τους δικούς της κανόνες, το δικό της ιστορικό πλαίσιο και συνεπώς τις δικές της πρακτικές επιβίωσης που ωθούν τους δρώντες σε δεδομένες επιλογές.

            Το μυθιστόρημα του πρωτοεμφανιζόμενου και πολύ ταλαντούχου σκοτσέζου Malcom Mac Kay, Ο αναγκαίος θάνατος του Λιούις Γουίντερ, από τις καλαίσθητες εκδόσεις Πόλις, διερευνά αυτή την συνθήκη υπό το πρίσμα μιας noir ιστορίας. Ο Κάλουμ Μακ Λιν, είναι ένας καλοπληρωμένος και πολύ καλός στη δουλειά του, νέος επαγγελματίας δολοφόνος. Αναλαμβάνει συμβόλαια θανάτου, ούτε τόσο συχνά, ούτε τόσο σπάνια που να κινεί υποψίες του περίγυρου του αλλά και του υποκόσμου. Ζει ήσυχα εντός εκτός και επί τα αυτά των δύο κόσμων, δίχως να προκαλεί ούτε με περιττές σπατάλες, ούτε με άσκοπους τσαμπουκάδες. Μέχρι που μια μέρα, ένας από τους μεγαλύτερους γκάγκστερ της πόλης, ο Πήτερ Τζέιμσον  του ζητάει να σκοτώσει έναν σχετικά ασήμαντο έμπορο ναρκωτικών, τον Λιούις Γουϊντερ που έχει αρχίσει να μπαίνει στα (παράνομα) χωράφια της σκοτεινής δραστηριότητας του. Η επιλογή του συμβολαίου θανάτου δεν γίνεται τόσο για λόγους συμφέροντος, όσο για λόγους εξουσίας και εντυπωσιασμού: Ο Λιούις Γουίντερ, λειτουργεί ως το μακρύ χέρι ενός ανερχόμενου νέου γκάγκστερ που θέλει να μετρήσει τις δυνάμεις του στον χώρο. Η ισορροπία στην αγορά δεν πρέπει να διαταραχθεί με τίποτα, και ο καταλληλότερος άνθρωπος για να τη διατηρήσει είναι ο Κάλουμ Μακ Λιν. Το κυνηγητό αρχίζει ώστε το noir κουβάρι της ιστορίας να πάρει μπρος.

            Ο συγγραφέας παρατηρεί τη μοναχική πορεία του επαγγελματία δολοφόνου στα φανερά μονοπάτια της καθημερινότητας και στις δύσβατες διαδρομές του υποκόσμου. Αναγκαίες επαφές με ανθρώπους του σιναφιού, παρακολούθηση του υποψήφιου θύματος και καλά υπολογισμένες κινήσεις συνθέτουν το πεδίο της αλληλεπίδρασης και των επιλογών του Μακ Λιν, Παράλληλα, ο συγγραφέας διερευνά την καθημερινότητα, άλλων ανθρώπων του υποκόσμου, αλλά και των αστυνόμων ή των ατόμων που μπαίνουν στην ιστορία από την πίσω πόρτα, ίσα ίσα για να κατανοηθούν τα ιδιαίτερα λεπτά όρια ανάμεσα στον αποδεκτό και στον παράνομο τρόπο ζωής.

            Ο ασθματικός ρυθμός της αφήγησης επιλέγει σκόπιμα τις μικρές φράσεις που αντανακλούν εύσχημα τα ατελέσφορα συναισθήματα και τις σπασμωδικές κινήσεις των ηρώων, αναδεικνύοντας με κάθε ευκαιρία ότι ο κίνδυνος παραμονεύει καθώς όλα είναι υπό αίρεση, και πως ο θύτης ανά πάσα στιγμή μπορεί να βρεθεί στη θέση του θύματος. Και αντίστροφα. Το μουντό αστικό τοπίο της Γλασκόβης είναι ιδανικό για να ντύσει τούτη την γκρίζα ιστορία, που αναπαριστά με μεγάλη ευστοχία την στροφή που έχουν αρχίσει να παίρνουν εδώ και μερικά χρόνια οι δυτικές κοινωνίες.

Το ερώτημα που θέτει με μεγάλη ευστοχία ο Mac Kay δεν είναι άλλο από το πόσο μπορούν ο ατομοκεντρικός τρόπος ζωής και το αδιάκοπο κυνήγι της υλικής χρησιμότητας να λειτουργήσουν ως στοιχεία της νέας ανθρώπινης κατάστασης που πάει να διαμορφωθεί. Η ανατροπή που λαμβάνει χώρα στο τέλος του μυθιστορήματος δίνει μια κατεύθυνση, όχι όμως και μια ξεκάθαρη απάντηση. Όπως πρέπει άλλωστε να κάνει η σπουδαία λογοτεχνία. 

Ποιήματ@ Τριεθνές

Πάνος Ιωαννίδης

Τριεθνές

το απόγεμα ήταν άδειο μέσα

στην πυκνότητα του ο αγέρας

φυσούσε περιοδικά σηκώνοντας

βλέμματα που είχαν καιρούς

να κοιτάξουν προς τα σύνορα

τα στάχια είχαν ντυθεί κόκκινα

στον μπλε ορίζοντα της λύπης

και τα πουλιά κούρνιαζαν πάνω

στα σύρματα της λήθης

αδιαφορώντας να πετάξουν

πάλευαν η μνήμη με τον χρόνο

σμίγανε η νοσταλγία με τον πόθο

χώριζαν η μουσική με τις εικόνες

εκκωφαντική ησυχία είχε κατακλύσει τον χώρο

δίνοντας χρώμα στις στάχτες

να φτιάχνουν ποιήματα που θυμίζουv

προσευχές χωρίς αντίκρισμα

Λεκτικά Κενά: Τρία Σχόλια για το Noir Μυθιστόρημα

Πάνος Ιωαννίδης

Τρία σχόλια σχετικά με το noir μυθιστόρημα

1. Σε έναν κόσμο που αλλάζει, το noir μυθιστόρημα αποτελεί μια σταθερή βάση ανάλυσης και μελέτης των επιμέρους κοινωνικών, πολιτιστικών και ταξικών σχέσεων αναπαραγωγής. Συνιστά το νέο είδος που επιχειρεί να ανακλάσει τις ταχύρρυθμες εξελίξεις που παρατηρούνται στην εποχή του ύστερου καπιταλισμού. Εκτός από την εδραίωση σκοτεινών πρακτικών που εξασφαλίζουν κοινωνική άνοδο, το είδος εξερευνά έννοιες όπως είναι ο ρατσισμός, η ταυτότητα, η ιστορία και κυρίως εστιάζει την συλλογιστική του, στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δυτικές κοινωνίες. Το noir μυθιστόρημα, προσπαθεί να κατανοήσει αυτό το περίπλοκο πλέγμα σχέσεων και δομών συμβάλλοντας στη δημιουργία των νέων αφηγήσεων της εποχής μας. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι ολοένα και συχνότερα, περισσότεροι άνθρωποι, επιδιώκουν να μαθαίνουν, να πληροφορούνται και να εκπαιδεύονται όχι μόνο για πρόσθετες όψεις της σύγχρονης ζωής αλλά και για την επιρροή που ασκούν στο καθημερινό παίγνιο.

2. Πρόκειται για ένα λογοτεχνικό είδος το οποίο συγκεντρώνει με πολυδιάστατο τρόπο επιρροές από διαφορετικά προγενέστερα είδη. Σε πρώτη ανάγνωση το noir μυθιστόρημα αποτελεί μια μετεξέλιξη του κλασικού μυθιστορήματος μυστηρίου. Έχουμε (συνήθως) έναν φόνο, ή σε κάθε περίπτωση ένα αρνητικό (ιστορικό) γεγονός, το οποία προκαλεί μια σειρά από αναταράξεις στην υφιστάμενη ισορροπία. Σε δεύτερη ανάγνωση, το noir μυθιστόρημα, είναι ένα μυθιστόρημα δρόμου. Σπάνια, μα εντελώς σπάνια, θα βρούμε μυθιστόρημα του είδους που να διαδραματίζεται σε έναν κλειστό χώρο. Συνεπώς, εκ των πραγμάτων οι ήρωες έρχονται σε άμεση αλληλεπίδραση, και συχνά σε σύγκρουση με τα πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά περιβάλλοντα διαβίωσης τους. Σε τρίτη ανάγνωση το noir μυθιστόρημα, μετασχηματίζει και αναμορφώνει το παραδοσιακό νεωτερικό μυθιστόρημα. Έχουμε έναν ήρωα (αστυνομικό ή ντετέκτιβ) που προσπαθώντας να εξασφαλίσει τη δική του επιβίωση, αποσκοπεί στην επίτευξη του γενικού καλού. Συχνά θυσιάζεται για κάποιον σκοπό βγαίνοντας εν τέλει χαμένος. Με άλλα λόγια το noir μυθιστόρημα έχει ανοίξει σταθερό διάλογο με πολλαπλά αφηγηματικά είδη. Το στοιχείο αυτό, καθιστά αυτόχρημα το noir μυθιστόρημα αυτοτελές λογοτεχνικό είδος, το οποίο έχει τους δικούς του κώδικες και χρησιμοποιεί τις δικές του μεθόδους. Τα σήματα και τα σημαινόμενα του noir μυθιστορήματος συντίθεται ανάμεσα στα λεκτικά κενά της λογοτεχνίας και στα κοινωνικά επίδικα του σύγχρονου κόσμου.

3. Στη βάση του το noir μυθιστόρημα έχει ανθρωπιστική ματιά. Ο μόνιμα χαμένος από τις πράξεις που λαμβάνουν χώρα εντός του noir αφηγήματος είναι ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος είναι ο στόχος των κακών, ή εναλλακτικά διατυπωμένο, των αρνητικών συμπεριφορών που λαμβάνουν χώρα με σκοπό την προστασία και την επέκταση των συμφερόντων. Συχνά ο άνθρωπος γίνεται το μέσο με το οποίο αγιάζονται πρακτικές και στρατηγικές που πλήττουν όχι μόνο μεμονωμένα άτομα, αλλά και σύνολα ανθρώπων. Το noir μυθιστόρημα έχει, μεταξύ άλλων αυτή την αποστολή, δηλαδή να διερευνήσει μέσω του ήρωα-ερευνητή αυτό το περίπλοκο πλαίσιο εντός του οποίου διαμορφώνεται και αναπαράγεται η αρνητική κατάσταση. Είτε πρόκειται για συστημική έρευνα (μέσω της αστυνομίας), είτε για μη συστημική (μέσω του ντετέκτιβ), το αποτέλεσμα συχνά αναδεικνύει όψεις του κόσμου, που καίτοι δεν είναι ορατές, εντούτοις όμως επικαθορίζουν την αταξία που κυβερνά τις ζωές μας. 

Καφενείο (Σύντομες Σκέψεις)#17 Προβολή

Πάνος Ριβέρης

Περί Προβολής

Σε ένα ωραίο κείμενο για τους Ακατανίκητους Εραστές του Σταύρου Τσιώλη ο Βασίλης Ραφαηλίδης, σχολιάζοντας την σχέση ανάμεσα στη μικρή και στη μεγάλη τέχνη, τονίζει πως όσα λιγότερα έχει να πει ένας δημιουργός, τόσο περισσότερο αποζητά τη δημοσιότητα. Η διατύπωση αυτή, εμπεριέχει την αυτογνωσία του δημιουργού για την ποιότητα του έργου του, και συνεπώς στοχεύει στην απάλειψη της χαμηλής καλλιτεχνικής του στάθμης μέσω της συνεχούς προβολής του. Διαβάζω το κείμενο και χαμογελάω σιωπηλά, όχι μόνο γιατί μου αρέσει πολύ η πένα του δασκάλου αλλά και γιατί συνειδητοποιώ πόσο δίκιο είχε, αλλά και πόσο αλλάζουν τα πράγματα, μένοντας κατά βάση ίδια.

            Στις μέρες μας η προβολή του καλλιτεχνικού έργου, είναι σε μεγάλο βαθμό σημαντικότερη από το ίδιο το έργο. Διαβάζοντας βιβλιοκριτικές ή απλές καταχωρήσεις για ένα βιβλίο, για να γίνω πιο συγκεκριμένος, γίνεται εύκολα κατανοητό ότι το τι εκφράζει μπαίνει σε δεύτερη μοίρα από την προβολή του, ως τέτοια. Η συνακόλουθη διανομή του βιβλίου ακολουθεί τις επιταγές μιας εφοδιαστικής αλυσίδας του πολιτιστικού μάρκετινγκ. Έτσι το βιβλιόφιλο κοινό γίνεται δέκτης μιας αναγνωστικής διαδικασίας που διαμορφώνεται από τους όρους της κοινωνικής δικτύωσης. Με τη διαφορά όμως πως όταν ένα δίκτυο πυκνώνει υπερβολικά, αποτελείται από τον όχλο και όχι από δημιουργικούς δρώντες. 

Ποιήματ@ σινιάλα της απέναντι όχθης

Πάνος Ριβέρης

σινιάλα της απέναντι όχθης

ένα απόγευμα ακολούθησα τη βροχή

που άνοιγε μονοπάτια ανάμεσα

στα κτίρια και στα χάσματα

έφτασα γρήγορα στα νεκροταφεία

εκεί η ησυχία της ερημιάς έφερε

κοντά τους πολλαπλούς εαυτούς μου

μας άφησες εδώ με τα πνεύματα

χωρίς μια λέξη χωρίς εικόνες

νύχτα με τη νύχτα ακούμε το μοιρολόι τους

για όσα δεν πρόλαβαν να γράψουν

για εκείνα που είδαν χωρίς να θέλουν

μας άφησες εδώ με τα πρόβατα τους λύκους τους βοσκούς

δίχως ασπιρίνες χωρίς σοκολάτες ούτε μαχαίρια

μέρα στη μέρα βλέπουμε να ψάχνουν

γκρεμό να πέσουν

παρθένες να αγαπήσουν

λέξεις να ματώσουν

τι ‘ναι αυτά που μου λέτε

σε ένα άδειο μνήμα γράφει

εδώ και στον έρωτα όλοι και όλες ίσοι

οι νεκροί μου έβαλαν τα γέλια

μετά τη φτηνή μου απόκριση

ούτε τα πνεύματα είναι ίσα μεταξύ τους

μας πήρε μια ολάκερη ζωή να το καταλάβουμε

κοίτα να το μάθεις πριν να ‘ναι αργά

αφού πίσω δεν μπορείς να μας πάρεις

τραγούδησαν πριν χαθούν από το κενό μου

καθώς πήρα τον δρόμο προς τον χρόνο μου

σταμάτησε να πέφτει και η βροχή

Δράμα, Αόρατη Πόλη- Διαδρομή Εικόνων, Μικρών Λέξεων και Ήχων #6

Οι βόλτες στη Δράμα δεν τελειώνουν ποτέ

Δυτικά του Χρόνου

Η Πηγαία Χλωμάδα της Πόλης

Άδεια Κυριακάτικα Μεσημέρια

Η Βροχή ξεπλένει τους Δρόμους

Το Φως της Σκιάς

Ο Έρωτας του Φθινοπώρου

Καφενείο (Σύντομες Σκέψεις)#16 Δημιουργία

Πάνος Ριβέρης

Δημιουργία

Η  δημιουργία είναι μια διαδικασία άρρηκτα δεμένη με την ανθρώπινη δραστηριότητα. Κάθε τι που δημιουργείται, παρασκευάζεται και κατασκευάζεται με σκοπό την αισθητική και την ιδεαλιστική ικανοποίηση του ανθρώπου, μπορεί να ενταχθεί κατά την άποψη μου στο ευρύτερο πλαίσιο της δημιουργίας. Αυτό είναι το πρώτο και βασικό στοιχείο της δημιουργίας, ενώ το υλιστικό δηλαδή η ενδεχόμενη πώληση του δημιουργήματος με σκοπό την ικανοποίηση των υλιστικών και οικονομικών αναγκών του δημιουργού έπεται.

            Στην κορωνίδα του βασιλείου των δημιουργών βρίσκεται η καλλιτεχνική δημιουργία. Η καλλιτεχνική δημιουργία εμπεριέχει το άφατο, αυτό το τόσο πολυδιάστατο στοιχείο που δεν είναι ορατό στο καθημερινό βλέμμα. Αποσκοπεί στο να αποκαταστήσει την αδικία κάνοντας επίκαιρα τα καλαίσθητα μη διακριτά στοιχεία της ζωής μας. Αποσκοπεί επίσης-εφόσον πρόκειται για σπουδαία και μεγάλη δημιουργία, να ανοίξει διάλογο με τα διαχρονικά προβλήματα που απασχολούν την ανθρώπινη ύπαρξη. Χωρίς δημιουργία και φυσικά τέχνη η ζωή θα ήταν απλώς ένα υλικό πέρασμα από τη γέννηση στον θάνατο. 

Βιβλιοπαρουσιάσεις: Η Καρέκλα του κυρίου Έκτορα-Βάσια Τζανακάρη

Το κείμενο που ακολουθεί διαβάστηκε χθες στην παρουσίαση του βιβλίου της Βάσιας Τζανακάρη, Η Καρέκλα του κυρίου Έκτορα (Μεταίχμιο)

Πάνος Ριβέρης

Η Καρέκλα του κυρίου Έκτορα της Βάσιας Τζανακάρη

                                               

Η σχέση του ατόμου με το σύνολο είναι ίσως η σημαντικότερη διαδικασία της  κοινωνικοποίησης του και της ένταξης του στα περιβάλλοντα δραστηριοποίησης του. Η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας του ανθρώπου, στοιχεία που βρίσκονται σε συνεχή αλληλεπίδραση τόσο με το γονότυπο, όσο και με το φαινότυπο του, συνιστούν τις δυο προσδιοριστικές μεταβλητές καθορισμού αυτής της σχέσης. Καθώς όμως το φαινότυπο διαμορφώνεται από την σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και στο περιβάλλον του, η διαδικασία ένταξης του σε αυτό καθίσταται ακόμη περισσότερο σύνθετη. Και ως εκ τούτου ευάλωτη από τις απανταχού διαταραχές και φυσικά το τυχαίο.

            Το βιβλίο της Βάσιας Τζανακάρη «Η Καρέκλα του κυρίου Έκτορα», από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, μελετά εμμέσως πλην σαφώς, αλλά με μεγάλη επιμέλεια αυτή την σχέση. Πρόκειται για μια ωραία συλλογή 19 διηγημάτων που δίνουν μορφή στην έμπνευση και στην συλλογιστική που έχει αναπτύξει η λογοτέχνισσα. Οι ιστορίες της Τζανακάρη μελετούν την σχέση ανάμεσα στο άτομο και στον κόσμο, ανάμεσα στο άτομο και τους άλλους. Οι άλλοι, είτε ως θετική προοπτική ενός δημιουργικού περιβάλλοντος διαβίωσης, είτε ως κόλαση, σύμφωνα με τη γνωστή ρήση του Σάρτρ, συνιστούν το σύνορο στις ιστορίες της συγγραφέας μεταξύ της μοναξιάς και της ολοκλήρωσης. Ενδιάμεσα αναπτύσσονται η απώλεια, η απαίτηση για ερωτική ολοκλήρωση, η μοναξιά, η δημιουργικότητα, η ηδονική συμπεριφορά, η αλλοτρίωση, η ετερότητα και φυσικά η αποδοχή της ταυτότητας μέσω του άλλου.

            Η αφήγηση στις 19 ιστορίες είναι είτε σε πρώτο πρόσωπο είτε τριτοπρόσωπη. Συγκεκριμένα στις 10  ιστορίες οι ήρωες και οι ηρωίδες αναλαμβάνουν το καθήκον να μας μιλήσουν για τα πράγματα που τους αφορούν και τους καίνε. Στις υπόλοιπες εννέα, η αφήγηση παίρνει η ίδια τα ηνία επιτρέποντας να δημιουργηθεί το πλαίσιο της διαλεκτικής ένωσης ανάμεσα στο άτομο και τον κόσμο, στο πεδίο όπου η συγγραφέας παρατηρεί την Ιστορία. Η εύθραυστη ισορροπία μεταξύ πρώτου και τρίτου προσώπου στην αφήγηση (μόλις 10-9), μας υπενθυμίζει ότι η μάχη ανάμεσα στο εγώ και την Ιστορία την ίδια εξακολουθεί να είναι αμφίρροπη.

            Κάθε μία από τις 19 αφηγήσεις εστιάζει την προβληματική της σε έναν μοναχικό αντιήρωα ή αντιηρωίδα. Οι αφηγητές και οι πρωταγωνιστές των ιστοριών της Τζανακάρη, ζούνε στην αφάνεια αν χρησιμοποιήσουμε όρους του φτηνού και επίπλαστου life style, η απλώς των κοινωνικά αποδεκτών προτύπων συμπεριφοράς. Δεν παύουν όμως να δονούνται από τους ίδιους τους σφυγμούς της καρδιάς τους,  των θέλω και των βλεμμάτων τους, ζώντας στο προσκήνιο της ζωής της ίδιας. Δεν παύουν να είναι ανθρώπινοι, πολύ ανθρώπινοι και γι αυτό ίσως κερδίζουν την συμπάθεια του αναγνωστικού μας βλέμματος.

            Ο Μπαρμπά-Ζώης που πλέον αγαπάει μόνο την πάπια του, ο παππούς που βιώνει την Ιστορία γνωρίζοντας ποια αποκόμματα εφημερίδων να συλλέξει, η μοναχική πιτσιρίκα που κερδίζει την τηλεόραση στο χαρτάκι της Κουκουρούκου, η νέα κοπέλα με το προβληματικό πόδι που ανοίγει έναν γόνιμο διάλογο με τη μεταφυσική, ο νέος άντρας που θυμάται τη μητέρα του από τα γεμάτα νοστιμιές τάπερ που του έστελνε-και αναφέρω ενδεικτικά πέντε περιπτώσεις ηρώων, μοιράζονται τις εμπειρίες τους με όλους μας. Το αόρατο νήμα που ενώνει το βλέμμα μας με τις ζωές τους είναι η σχέση που θέλουμε να αποκτήσουμε με τον κόσμο διατηρώντας τη μοναδικότητα μας.

            Η συγγραφέας καταφέρνει να σηκώσει ψηλά την αξιοπρέπεια της λογοτεχνίας της μικρής φόρμας υποστηρίζοντας με πάθος τις επιλογές και τις ζωές των ηρώων της . Παράλληλα αναδημιουργεί το πλαίσιο για τη θέση που οφείλει πλέον να έχει ο συγγραφέας σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο και ρευστό κόσμο. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που η τελευταία ιστορία του βιβλίου, μας φέρνει κοντά με τον κύριο Έκτορα να αφήνει την αιώνια καρέκλα του από την οποία παρατηρεί την κίνηση στον δρόμο και να χαθεί μέσα στο χάος του κόσμου.